Wietnam

Wietnamski generał Lý Thường Kiệt

Wietnamski generał Lý Thường Kiệt

Lubię czytać o bohaterach narodowych z całego świata, tak już mam. Dowiaduję się wtedy wiele o czasach, w jakich żyli – czasami wyobrażam sobie decyzje, jakie musieli podjąć. Byli mądrzy, odważni i walczyli o swój kraj. Wietnamczycy nie mają łatwej historii, przez setki lat żyli pod butem Chińczyków i dopiero od kilkudziesięciu lat tak naprawdę są wolni.

Na blogu wspominałem już o wielu bohaterach z krajów azjatyckich, w kontekście Wietnamu poruszałem jednak temat wyłącznie kobiet. Dzisiaj więc wprowadzę troszkę równouprawnienia i zajmę się pewnym wietnamskim generałem z dynastii Lý, który jest autorem pierwszej deklaracji niepodległości tego kraju.

Początki legendy

Gdy w 938 roku Ngô Quyền pokonał Chińczyków i wypędził ich z Wietnamu nie wszystko układało się tak, jak powinno. Wiele wpływowych rodzin z różnych prowincji chciało walczyć o tron. Wyścig o koronę trwał kilkadziesiąt lat i zakończył się w 1009 roku założeniem dynastii Lý. Nowe władze za wszelką cenę dbały o to, by odeprzeć kolejne ataki Chińczyków. Wiele zawdzięczają generałowi, który trochę z przypadku został bohaterem Wietnamu.

Lý Thường Kiệt urodził się w 1019 roku w rodzinie Ngô w Thăng Long (obecne Hanoi), stolicy Đại Việt (nazwa państwa wietnamskiego od 968 do 1400 roku). Tak naprawdę nazywał się Ngô Tuấn i był synem generała niższego szczebla. Jako dziecko wojskowego miał bzika na punkcie walki oraz treningu wojskowego – codziennie szkolił się w strzelaniu z łuku i posługiwaniu się mieczem.

W 1036 roku zmarła jego matka, od tego też czasu służył cesarzowi Lý Thái Tổ. Był kapitanem kawalerii i został doceniony za swoją lojalność, mądrość oraz wielką odwagę – został włączony do zasłużonej dynastii Lý, stając się tym samym ważną osobą na wietnamskim dworze.

Kariera młodego wojskowego

Cesarskie wojsko dosyć szybko poznało się na talencie Ngô Tuấna, awansując go do rangi kapitana kawalerii. W 1041 roku został włączony do cesarskiej gwardii ochronnej, służąc tym samym dynastii Lý i dbając o jej bezpieczeństwo. Jego zasługi zostały docenione, zyskał królewskie imię Lý Thường Kiệt i stał się honorowym członkiem całej dynastii.

Lý Thường Kiệt

Lý Thường Kiệt

W 1054 roku cesarzem został Lý Thánh Tông, który zamierzał kontynuować rządy jego ojca i umacniać pozycję Wietnamu w regionie. Przebudował armię i podzielił swój główny batalion wojskowy na 100 małych grup. Z nich utworzył 4 wielkie grupy militarne, którym przydzielił wsparcie kawalerii i trebuszów. Taktyczne struktury wywiadowcze armii wietnamskiej były tak zaawansowane, że niepokoiły nawet najbardziej doświadczonych chińskich wojskowych.

W 1060 roku cesarz wydał rozkaz zaatakowania armii chińskiej dynastii Song wzdłuż granicy wietnamsko-chińskiej. Wietnamska piechota odniosła wielkie zwycięstwo, udało jej się również schwytać ważnego chińskiego generała. Był to wielki sukces armii, którą kierował m.in. Lý Thường Kiệt.

Walka o terytorium

Po kilku kolejnych porażkach dynastia Song została zmuszona do ustępstw wobec Wietnamu, wysłała więc posłańca na dwór Lý Thánh Tônga, by ten wynegocjował uwolnienie generała. Zdecydowano się jednak na odmowę, a posłaniec wrócił do Chin z niczym.

W 1069 roku cesarz podjął decyzję o zaatakowaniu Czampy – państwa ludu Czamów. Uznał, że kraj ten zbytnio przeszkadza w regionie i wprowadza kolejne zamieszania na granicach państwa wietnamskiego. Pierwsza próba nie zakończyła się najlepiej, po jakimś czasie jednak udało mu się pokonać wojsko nieprzyjaciela. Do wietnamskiej niewoli dostał się Król Czampy, Rudravarman Trzeci. Udało mu się jednak wynegocjować wypuszczenie, w zamian zaoferował trzy obszary Czampy, które po jakimś czasie wchłonęło wietnamskie państwo Đại Việt.

deklaracja

W 1075 roku wybuchł konflikt pomiędzy wietnamską dynastią Lý oraz chińską północną dynastią Song. Wang Anshi, chiński minister i cesarski doradca, przekonał cesarza Zhao Zhongzhena do ataku na Wietnam. Wmawiał mu, że siły nieprzyjaciela zostały rozbite przez Czampę i obecnie liczą niecałe 10 000 żołnierzy. Zasugerował, że jest to najlepszy czas na zajęcie terenów Đại Việt.

Ups, coś się nie udało

Cesarz zarządził wielką mobilizację armii, postanawiając również zerwać z Wietnamem wszelkie kontakty handlowe. Nie spodobało to się dynastii Lý, która postanowiła stanowczo odpowiedzieć na agresję ze strony Chin. Gdy wieść o planowanym ataku dotarła do Wietnamu, podjęto decyzję o zaskoczeniu chińskich agresorów.

Do Chin skierowano ponad 100 000 żołnierzy podzielonych na dwie armie. Jedną z nich dowodził generał Lý Thường Kiệt, który chciał szybko wedrzeć się w głąb terytorium nieprzyjaciela i odnieść spektakularne zwycięstwo. W okolicy Nanning rozegrała się wielka bitwa, w której po ponad 40 dniach zwyciężyły wojska wietnamskie, a do niewoli dostało się wielu chińskich żołnierzy – w tym trzech wysokich rangą generałów dynastii Song.

Dynastia Song zupełnie nie spodziewała się takiego obrotu spraw. Jedynym wyjściem było znalezienie sojuszników, którzy pomogliby im w tej wojnie. W 1076 roku podpisano więc sojusz pomiędzy chińską dynastią Song, Czampą oraz Państwem Khmerów, które graniczyło z Đại Việt od południa oraz zachodu.

Geniusz znowu w akcji

Na Wietnam skierowano armie wszystkich trzech sprzymierzeńców. Cesarz Lý Nhân Tông po raz kolejny skorzystał z umiejętności taktycznych swojego wybitnego generała. Lý Thường Kiệt zwabił Chińczyków w pułapkę. Na dnie rzeki Như Nguyệt kazał rozmieścić kolce, a następnie zapędził tam wojska nieprzyjaciela. Śmierć poniosło wielu żołnierzy, zmuszając przy tym dynastię Song do odwrotu.

Następnie Lý Thường Kiệt poprowadził swoich żołnierzy na Czampę, odnosząc tam dwa wielkie zwycięstwa. Zostało więc jedynie Państwo Khmerów, które dziwnym trafem odpuściło sobie dalsze wojowanie i poddało się praktycznie z miejsca. Wiedzieli, że nie mają żadnych szans.

Daleko, za górami i rzekami na południu, rządzi Południowy Cesarz,
I jak głosi od zawsze Księga Niebios,
Ten kto odważy się zaatakować nasz kraj,
Zostanie zgładzony bez litości

Lý Thường Kiệt, 1076

Świątynia ku czci generała Lý Thường Kiệt, Hanoi

Świątynia ku czci generała Lý Thường Kiệt, Hanoi

Generał Lý Thường Kiệt jest również pierwszym autorem pierwszej deklaracji niepodległościowej Wietnamu. Zmarł w 1105 roku, zapisując się na kartach historii Wietnamu jako 86-letni bohater tego kraju.

Uczącym się języka wietnamskiego polecam ten oto filmik na temat najsławniejszego generała dynastii Lý.


Zdjęcia: 1, 2, 3, 4

Zapisz się na newsletter!


  • Dorota Partyka

    Przeczytałam z ogromnym zainteresowaniem ten i kilka innych tekstów, choć Azją się jakoś nigdy specjalnie nie zajmowałam. Na pewno będę zaglądać. Powodzenia w dalszym blogowaniu!